Wie regelmatig met de trein naar Amsterdam reist, weet dat het Centraal Station de laatste 25 jaar al heel wat verbouwingen heeft ondergaan. Voor de jaren 80 was het een station met smalle gangen en grauwe, grijze trappen. Als 12 jarige jongen heb ik er 2 dagen als schoonmaker mogen werken onder de naam van een 15-jarig vriendje, die zelf werkte onder de naam van zijn 17-jarige broer. Ik heb toen een heel ander Centraal Station leren kennen: xe9xe9n van een ondergronds gangenstelsel en van structuren boven de sporen met een fantastisch uitzicht op de treinen.
Wat de meeste mensen niet weten, is dat Amsterdam Centraal meer dan de 15 sporen heeft die iedereen kent. In plaats van dat je xe9xe9n van de vele trappen naar boven neemt, is er xe9xe9n trap die juist naar beneden voert, naar 4 sporen en evenzovele perrons die loodrecht staan op de hogergelegen sporen. Deze perrons zijn al sinds jaar en dag zo goed als in onbruik geraakt, en daarom is er door de spoorwegen in al die jaren nooit iets aan gedaan. Het is er nog steeds grauw en grijs, en het ruikt er nog steeds zo muf. De vertrekaanwijzers zijn ook al sinds de jaren 70 niet up-to-date gebracht.
Het zijn rare perrons: in plaats van doorlopende sporen, zijn deze doodlopend (in vaktermen heet zoiets een kopstation, geloof ik). Vergelijk het maar met Den Haag Centraal, alleen dan niet zo modern. Ook de enkele trein die er sporadisch nog gebruik van maakt, heeft zijn beste tijd gehad: het is de oude hondekop die destijd gebruikt werd voor de dienst op Brussel. Maar het gebruik ervan is zo sporadisch, dat de meeste mensen vergeten zijn dat deze perrons nog bestaan.
Gek als ik ben op het Centraal Station met zijn labyrinth, ging ik vroeger wel eens kijken of er toevallig treinen stonden, maar meestal was het er stil en verlaten. Een enkele keer stond er de hondekop, en meestal kon ik het niet laten om even door die trein te lopen om de geur van het verleden op te snuiven. Het is me wel eens gebeurd dat die trein dan plotseling vertrok. Ik helemaal in paniek, want ik had immers niet het plan om ergens heen te gaan, en bovendien helemaal geen kaartje; stel dat er een conducteur langs zou komen en ik een boete moest betalen! (Ik ben altijd al bang geweest voor straf voor dingen die ik deed zonder kwade opzet). Gelukkig is me dat nog nooit overkomen: snel stapte ik dan uit op het eerste station, net even buiten Amsterdam. Een station met een lang middenperron in the middle of nowhere, niet overdekt, en geen hond die daar normaal iets te zoeken heeft. Daar stond ik dan, opgelucht, maar ook toch wel nieuwsgierig waar die zo goed als lege trein nou precies heen ging.
Een paar jaar ben ik al niet wezen kijken, tot gisteren. Toen ik op het stationsplein liep, kreeg ik opeens de behoefte om te gaan kijken of die perrons er nog waren. Zomaar, opeens. Gek, niet? Ik achtte, zo met de aanbouw van de Noord-Zuidlijn, de kans minimaal dat ze er nog waren, maar tot mijn grote verbazing liggen ze er nog, onaangeroerd en onaangetast door de moderne tijd. Ook stond op spoor 16 die oude hondekop weer gereed voor vertrek, maar waarheen, ik heb eigenlijk geen idee. Ik ben toen naar het kaartjesloket gegaan om meer informatie te vragen. Een loket kan je het niet meer noemen, het heet tegenwoordig een service-center, en het lijkt er wel een vliegveld.
Een oudere meneer bemande de informatiebalie. Ik stelde hem de vraag over de trein op perron 16, of die nog wel ergens heen ging, of daar maar gewoon geparkeerd stond. Hij vertelde me dat hij nog bijna elke dag reed, maar een onregelmatige dienstregeling heeft, want er zijn niet zoveel reizigers voor die trein. Vaak zijn er zelfs helemaal geen, dan wordt ie aan het einde van dag onverrichtter zake afgerangeerd. Ik vroeg hem wat een kaartje kostte en voor ik het wist lag er een kaartje xe0 40 euro onder mijn neus. Geen kaartje met een bestemming of een datum, maar met de simpele tekst: kaartje voor de trein van spoor 16. "Maar hoe weet de conducteur dan tot hoe ver ik mee mag rijden?" vroeg ik vol ongeloof. De man keek me veelbetekenend en gimlachend aan, zo van ‘nu heb ik je!’ "De trein van spoor 16 heeft geen conducteur," legde hij uit: "die is niet nodig, want de trein van spoor 16 kent geen zwartrijders. Tenminste, niet voor zover bekend."
Ik pinde de 40 euro en naam het kaartje mee naar huis. Nu moet ik even wat lopende zaken afhandelen en de reis voorbereiden, maar dat ik op reis ga, dat staat al vast. Dat had nameijk al veel eerder moeten gebeuren.